การค้นพบใหม่จากงานวิจัยทางพันธุกรรม เผยเบื้องหลังความพ่ายแพ้ของจักรพรรดินโปเลียน ในสงครามรุกรัสเซีย ค.ศ.1812 ที่คร่าชีวิตทหารฝรั่งเศสหลายแสนคน โดยหลักฐานดีเอ็นเอพบมีโรคระบาดหลายโรค ทำให้ กองทัพนโปเลียน ต้องพ่ายแพ้อย่างยับเยิน
ย้อนไปในช่วงรุ่งโรจน์ของอาณาจักรฝรั่งเศส จักรพรรดินโปเลียนได้นำกองทัพกว่าครึ่งล้านนายบุกโจมตีรัสเซีย เมื่อปี ค.ศ.1812 แต่เพียงหกเดือนให้หลัง กองทัพต้องล่าถอยกลับ มีทหารรอดชีวิตกลับถึงฝรั่งเศสเพียงหลักหมื่น ทำให้สงครามครั้งนั้นถูกจารึกว่าเป็นหนึ่งในหายนะทางทหารที่หนักหน่วงที่สุดในประวัติศาสตร์ยุโรป
โดยเดิมทีเชื่อกันว่าความพ่ายแพ้นั้น เกิดจากความหนาวจัด ความอดอยาก และโรคไทฟัส แต่นักวิทยาศาสตร์ล่าสุดได้ค้นพบหลักฐานทางดีเอ็นเอที่บ่งชี้ว่า ไม่ได้มีเพียงโรคเดียวเท่านั้นที่ทำลายกองทัพนโปเลียน
กองทัพนโปเลียน พ่ายในรัสเซียเพราะอะไร?
งานวิจัยล่าสุด นำทีมโดยนักวิทยาศาสตร์จากสถาบันปาสเตอร์ กรุงปารีส และมหาวิทยาลัยทาร์ตู ประเทศเอสโตเนีย ได้วิเคราะห์ดีเอ็นเอจากซากฟันของทหารฝรั่งเศส ที่ถูกค้นพบในหลุมศพหมู่เมื่อปี 2001 ที่กรุงวิลนีอุส ประเทศลิทัวเนีย ได้ไขปริศนาสาเหตุที่นำไปสู่ความพ่ายแพ้อันเลื่องชื่อของจักรพรรดินโปเลียน โบนาปาร์ต ในสงครามรุกรัสเซีย โดยผลการวิเคราะห์ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Current Biology เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ระบุว่า พบนิวเคลียสของเชื้อโรคสองชนิด ได้แก่ Salmonella enterica ซึ่งเป็นสาเหตุของไข้พาราไทฟอยด์ และเชื้อ Borrelia recurrentis เชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดไข้กลับซ้ำ แต่จากการตรวจสอบไม่พบเชื้อไทฟัสในตัวอย่างเหล่านี้เลย แม้ว่างานวิจัยเมื่อปี 2006 เคยตรวจพบเชื้อดังกล่าวจากทหารชุดเดียวกัน
ดร.เรมี บาร์บิเอรี หัวหน้าทีมวิจัยกล่าวว่า “ก่อนหน้านี้เราคิดว่ามีเพียงโรคไทฟัสที่ฆ่าทหารนโปเลียน แต่ผลดีเอ็นเอล่าสุดชี้ว่ามีโรคหลายชนิดร่วมกันระบาดในค่ายทหาร ซึ่งอาจเป็นสาเหตุสำคัญของการล่มสลายของกองทัพนี้”
ทีมวิจัยใช้เทคนิค High-Throughput Sequencing ที่สามารถถอดรหัสดีเอ็นเอหลายล้านชิ้นในคราวเดียว ทำให้ตรวจเจอเชื้อจากซากที่มีอายุกว่า 200 ปีได้แม่นยำกว่างานศึกษาก่อนหน้า
ผลกระทบจากโรคระบาดต่อกองทัพนโปเลียน
ด้านดร.นิโกลัส ราสโควาน ผู้ร่วมวิจัยจากสถาบันปาสเตอร์กล่าวว่า เทคโนโลยีระดับนี้ช่วยให้เห็นภาพชัดเจนขึ้นว่า โรคระบาดในอดีตมีความซับซ้อนเพียงใด และมันได้หล่อหลอมวิวัฒนาการของเชื้อโรคที่ยังคงอยู่ถึงปัจจุบัน
บันทึกทางประวัติศาสตร์ระบุว่า เมื่อกองทัพฝรั่งเศสบุกถึงมอสโก เมืองถูกทิ้งร้าง เผาผลาญไปหมด ไม่มีอาหารหรือเสื้อผ้าที่สะอาด ขณะฤดูหนาวรัสเซียกำลังย่างกราย ทหารจำนวนมากเริ่มล้มตายจากความหนาว ความอดอยาก และโรคระบาดในค่ายทหารที่แออัด การระบาดของโรคต่างๆ เช่น ไข้พาราไทฟอยด์และไข้กลับซ้ำ ซ้ำเติมสถานการณ์ที่ยากลำบากอยู่แล้ว ทำให้ กองทัพนโปเลียน อ่อนแอลงอย่างมาก
เซซิล ลูอิส ผู้เชี่ยวชาญด้านดีเอ็นเอโบราณจากสหรัฐฯ กล่าวชื่นชมว่า งานวิจัยนี้เป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยให้เข้าใจความพ่ายแพ้ของนโปเลียนอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น และการศึกษาดีเอ็นเอจากเชื้อโรคในอดีตช่วยให้เห็นวิวัฒนาการของเชื้อโรคและเข้าใจวิธีที่มันอาจส่งผลต่อโลกอนาคตได้ด้วย
การค้นพบนี้ไม่เพียงแต่ให้ความกระจ่างเกี่ยวกับเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญ แต่ยังเน้นย้ำถึงความสำคัญของการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ในการทำความเข้าใจโรคระบาดและการป้องกันในอนาคต การศึกษาดีเอ็นเอโบราณสามารถเปิดเผยข้อมูลเชิงลึกที่มีคุณค่าเกี่ยวกับวิวัฒนาการของเชื้อโรคและผลกระทบที่มีต่อประชากรมนุษย์
ที่มา – นักวิทย์ไขปริศนา “กองทัพนโปเลียน” พ่ายยับในรัสเซีย หลังพบดีเอ็นเอโรคระบาด 200 ปีก่อน
