“โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบ” เป็นหนึ่งในโรคที่เป็นฝันร้ายของคนเลี้ยงแมว ซึ่งเป็นเชื้อไวรัสที่ก่อโรครุนแรง ติดต่อกันได้ผ่านทางอุจจาระ จึงแพร่กระจายผ่านอุปกรณ์ที่ใช้ร่วมกัน อย่างกระบะทราย ทาสแมวที่เลี้ยงแมวหลายตัว แล้วมีแมวตัวใดตัวหนึ่งเป็นโรคนี้ ควรแยกออกจากแมวตัวอื่น ๆ เพื่อลดความเสี่ยง
โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบ (FIP) ในแมวคืออะไร เกิดจากอะไร ?
โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบ (Feline Infectious Peritonitis หรือ FIP) คือ โรคติดต่อในแมว ที่เกิดจากการติดเชื้อในกลุ่มโคโรนาไวรัส Feline enteric coronavirus (FCov) มักเกิดในแมวเด็กที่อายุน้อยกว่า 2 ปี และแมวที่อายุมากกว่า 7 ปีขึ้นไป
โดยปกติแล้ว เชื้อ FCov นี้ จะติดต่อกันได้ง่าย ในระยะที่ยังไม่ได้กลายพันธุ์และก่อโรครุนแรง ทำให้สามารถแพร่กระจายได้ผ่านทางการสัมผัสอุจจาระของแมว หรือการใช้ของร่วมกัน อย่างกระบะทรายแมว ซึ่งพบบ่อยในบ้านหรือสถานที่ที่เลี้ยงแมวจำนวนมาก ที่มีสภาพแวดล้อมไม่สะอาด หรือทำให้แมวเกิดความเครียด
ความรุนแรงของโรคจะขึ้นอยู่กับปัจจัยที่แตกต่างกัน เช่น อายุของแมว สุขภาพ ความรุนแรงของเชื้อไวรัสที่ได้รับ
การติดเชื้อและอาการที่พบบ่อย
เจ้าของแมวสามารถสังเกตความผิดปกติของน้องแมวได้ง่าย ๆ ซึ่งอาการจะแบ่งเป็น 2 รูปแบบหลัก ๆ แต่ก็อาจพบทั้งสองแบบในแมวตัวเดียวกันก็ได้ ดังนี้
- ติดเชื้อแบบแห้ง (Non-effusive form) เป็นการติดเชื้อที่สังเกตค่อนข้างยาก แต่มักจะพบก้อนแข็ง ๆ ในร่างกายที่ค่อย ๆ ก่อตัวขึ้นแบบช้า ๆ โดยอาจจะมีอาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือมีพฤติกรรมที่ผิดปกติไป ควรพาไปพบแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยอย่างละเอียด
- ติดเชื้อแบบเปียก (Effusive form) เป็นอาการที่สังเกตได้ง่ายกว่า โดยจะมีของเหลวคั่งอยู่บริเวณช่องท้องและช่องอก ทำให้เกิดอาการหายใจลำบาก หรือหายใจไม่ค่อยสะดวก บริเวณท้องมีขนาดใหญ่ขึ้นจนผิดสังเกต
อาการที่พบบ่อยในแมวที่ติดเชื้อ FIP
- น้ำหนักลด
- เบื่ออาหาร
- ชักม่านตาอักเสบ
- ดวงตาผิดปกติ
- ซึม
- มีไข้
- เดินไม่สัมพันธ์กัน
การวินิจฉัยและรักษา
หากพบว่าน้องแมวมีอาการผิดปกติ อย่างการมีก้อนที่ช่องท้อง ซึม เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ท้องใหญ่ หายใจลำบาก ให้รีบพาไปพบแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยอย่างละเอียดเพิ่มเติม
การวินิจฉัยโรค
ส่วนใหญ่แล้ว แพทย์จะทำการตรวจเลือด เพื่อดูความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ค่าโปรตีน การตรวจหาระดับภูมิคุ้มกันต่อโรค FIP การวิเคราะห์น้ำในช่องท้องและช่องอก อัลตราซาวนด์ เอกซเรย์ ซึ่งแพทย์จะดูอาการและแนะนำการตรวจรักษาที่เหมาะสม อาจจะต้องตรวจหลากหลายวิธีร่วมกันเพื่อให้ได้ผลที่แม่นยำที่สุด และวางแผนการรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ
การรักษา
ปัจจุบันยังไม่มี วิธีการรักษาที่เฉพาะเจาะจงไปที่โรค FIP แต่จะเป็นการรักษาตามอาการ อย่างการให้ยาลดอักเสบ ยาต้านเชื้อไวรัส และในกรณีที่มีน้ำในช่องท้องหรือช่องอกก็จะทำการเจาะระบายน้ำออกมา ในกรณีที่มีอาการรุนแรงอาจจะต้องถ่ายเลือด
การป้องกัน
ทาสแมวทั้งหลายที่ไม่อยากจะสูญเสียน้องแมวไปเพราะโรค FIP สามารถป้องกันโรคชนิดนี้ได้ 2 วิธีหลัก ๆ ดังนี้
ฉีดวัคซีนป้องกันโรค FIP
ปัจจุบันได้มีการคิดค้นวัคซีนป้องกันโรค FIP ในแมว ซึ่งเป็นวัคซีนเชื้อเป็น (Modified live non – adjuvant) แต่วัคซีนชนิดนี้ไม่ได้เป็นวัคซีนตัวหลัก และยังมีการถกเถียงถึงเรื่องประสิทธิภาพในการป้องกันโรค แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ หรือตรวจเลือดก่อนที่จะทำวัคซีน หากว่าไม่พบเชื้อ FIP ก็สามารถทำวัคซีนได้
วิธีลดความเสี่ยงการติดเชื้อ FIP
แม้ว่าจะยังไม่มีวัคซีนที่สามารถป้องกันได้ 100% และมีประสิทธิภาพ แต่ทาสแมวก็สามารถลดความเสี่ยงในการติดเชื้อได้ดังนี้
- เลี้ยงแมวระบบปิด เพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสจากแมวตัวอื่น หากว่าไม่สามารถเลี้ยงระบบปิดได้ แนะนำให้ช่วงที่ยังเป็นลูกแมว ภูมิคุ้มกันยังน้อย ให้เลี้ยงภายในบ้านก่อน เพื่อลดความเสี่ยง
- ทำวัคซีนหลักให้ครบและต่อเนื่อง เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ร่างกาย ลดโอกาสการเกิดโรคต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- ทำความสะอาดพื้นที่อยู่อาศัยของแมวเป็นประจำ ทั้งที่นอน จานชาม และพื้นที่โดยรอบ รวมถึงกระบะทราย
- แยกจุดที่วางน้ำและอาหารออกจากจุดที่วางกระบะทราย เพื่อป้องกันการปนเปื้อนของเชื้อโรคในชามอาหาร
- ไม่ควรเลี้ยงแมวจำนวนมากในพื้นที่จำกัด ควรให้น้องแมวแต่ละตัวมีพื้นที่ส่วนตัวของตนเอง
- ตรวจสุขภาพ ถ่ายพยาธิ และฉีดวัคซีนประจำปีเป็นประจำ เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง
อาการเจ็บป่วยของน้องแมว ในบางครั้งก็เป็นสิ่งที่ทาสแมวไม่สามารถควบคุมได้ แต่สามารถให้การดูแลน้องแมวอย่างดี เพื่อเสริมสร้างสารอาหารที่จำเป็นและบำรุงร่างกายให้แข็งแรง
ข้อมูลอ้างอิง:
- FIP แมว คือ โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบในแมว. สืบค้นเมื่อวันที่ 18 เมษายน 2567 จาก https://www.baanlaesuan.com/315142/pets/health/cat-infected-fip
- โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบในแมว. สืบค้นเมื่อวันที่ 18 เมษายน 2567 จาก https://www.royalcanin.com/th/cats/kitten/feline-infectious-peritonitis
- รู้จักกับโรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบติดต่อในแมว (FIP). สืบค้นเมื่อวันที่ 18 เมษายน 2567 จาก https://www.utmost-pet.com/articles/feline-infectious-peritonitis-cat/
