ศาลรัฐธรรมนูญนัดวินิจฉัย คดี “เนติวิทย์” ร้องบังคับเกณฑ์ทหาร ขัดรัฐธรรมนูญ เป็นประเด็นร้อนที่คนไทยจำนวนมากให้ความสนใจ โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชนและนักกิจกรรมที่มองว่ากฎหมายเกณฑ์ทหารในปัจจุบันอาจไม่สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนสมัยใหม่
ศาลรัฐธรรมนูญนัดวินิจฉัย คดี “เนติวิทย์” ร้องบังคับเกณฑ์ทหาร ขัดรัฐธรรมนูญ
วันที่ 30 เมษายน 2569 ศาลรัฐธรรมนูญได้มีมติยุติการไต่สวนในคดีที่ศาลแขวงสมุทรปราการส่งคำร้องโต้แย้งจากนายเนติวิทย์ โชติภัทร์ไศล จำเลยในคดีไม่เข้ารับการเกณฑ์ทหาร โดยนายเนติวิทย์ได้ยื่นขอให้ศาลวินิจฉัยว่าพระราชบัญญัติรับราชการทหาร พ.ศ. 2497 มาตรา 27 และมาตรา 45 ขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญ มาตรา 26 (หลักนิติธรรม) และมาตรา 31 (สิทธิในชีวิตและร่างกาย) หรือไม่
หลังจากศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาเอกสารหลักฐานและการอภิปรายแล้ว เห็นว่าคดีนี้เป็นปัญหาข้อกฎหมาย чист粋 และมีพยานหลักฐานเพียงพอ จึงสั่งยุติการไต่สวนตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 มาตรา 58 วรรคหนึ่ง และนัดแถลงด้วยวาจา ปรึกษาหารือ และลงมติในวันอังคารที่ 12 พฤษภาคม 2569 เวลา 13.00 น.
พื้นหลังคดี “เนติวิทย์” กับการเกณฑ์ทหาร
เนติวิทย์ โชติภัทร์ไศล เป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และนักกิจกรรมทางการเมืองชื่อดังที่เคยเคลื่อนไหวต่อต้านการเกณฑ์ทหารมานาน เขาเชื่อว่าการบังคับเกณฑ์ทหารโดยไม่เลือกปฏิบัติขัดต่อสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคล โดยเฉพาะในยุคที่เทคโนโลยีทหารทันสมัย ไม่จำเป็นต้องใช้กำลังพลจำนวนมากแบบในอดีต คดีนี้เกิดจากนายเนติวิทย์ไม่ไปรายงานตัวตามหมายเรียกของการตรวจเลือกทหารกองเกิน
ตามพระราชบัญญัติรับราชการทหาร พ.ศ. 2497 มาตรา 27 กำหนดให้ชายไทยที่อายุครบ 21 ปีบริบูรณ์ต้องเข้ารับการตรวจเลือกเพื่อเป็นทหารกองประจำการ ส่วนมาตรา 45 ระบุโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี สำหรับผู้ที่หลีกเลี่ยงหรือขัดขืนไม่มาตามหมายเรียก ซึ่งนายเนติวิทย์มองว่าเป็นการละเมิดสิทธิพื้นฐาน
ประเด็นกฎหมายที่ศาลต้องวินิจฉัย
- มาตรา 27: การเรียกบุคคลเข้ารับการตรวจเลือกทหาร โดยไม่คำนึงถึงสิทธิส่วนบุคคล
- มาตรา 45: บทลงโทษที่รุนแรงเกินสมควรสำหรับการไม่ปฏิบัติตาม
- รัฐธรรมนูญมาตรา 26: หลักนิติธรรม ว่ากฎหมายต้องชัดเจน ไม่คลุมเครือ
- รัฐธรรมนูญมาตรา 31: สิทธิในชีวิตและร่างกาย ไม่ถูกบังคับโดยปราศจากเหตุผล
การวินิจฉัยครั้งนี้จะส่งผลกระทบต่อระบบเกณฑ์ทหารของไทยอย่างมาก หากศาลเห็นว่าขัดรัฐธรรมนูญ อาจนำไปสู่การแก้ไขกฎหมายใหม่ ทำให้เกิดทางเลือกอื่น เช่น การเกณฑ์แบบสมัครใจหรือบริการทดแทน
มุมมองสังคมและผลกระทบที่คาดการณ์
ในสังคมไทย การเกณฑ์ทหารเป็นประเพณีที่ฝังรากลึก แต่ในยุคดิจิทัล เสียงเรียกร้องให้ปฏิรูปดังขึ้นเรื่อยๆ นักกิจกรรมอย่างเนติวิทย์กลายเป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้เพื่อสิทธิพลเมือง หากคดีนี้ชนะ อาจเปิดทางให้เยาวชนรุ่นใหม่มีอิสระมากขึ้นในการเลือกเส้นทางชีวิต โดยไม่ถูกบังคับเข้ากองทัพ
อย่างไรก็ตาม ฝ่ายทหารและรัฐบาลยืนยันว่าการเกณฑ์ทหารจำเป็นเพื่อความมั่นคงของชาติ โดยเฉพาะในพื้นที่ชายแดน ศาลรัฐธรรมนูญจึงต้องถ่วงดุลระหว่างสิทธิส่วนบุคคลกับความมั่นคงของรัฐได้อย่างสมดุล
นอกจากนี้ คดีนี้ยังเชื่อมโยงกับกระแสปฏิรูปโครงสร้างกองทัพที่กำลังร้อนแรงในโซเชียลมีเดีย ผู้สนใจสามารถติดตามการถ่ายทอดสดการพิจารณาคดีได้ทางเว็บไซต์ศาลรัฐธรรมนูญ
การตัดสินใจของศาลในวันที่ 12 พ.ค. นี้ จะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญสำหรับอนาคตของระบบเกณฑ์ทหารไทย คุณคิดอย่างไรกับประเด็นนี้? แสดงความเห็นในคอมเมนต์ด้านล่าง และอย่าลืมแชร์บทความนี้เพื่อกระตุ้นการถกเถียงในสังคม!
ที่มา – ศาลรัฐธรรมนูญนัดวินิจฉัย คดี “เนติวิทย์” ร้องบังคับเกณฑ์ทหาร ขัดรัฐธรรมนูญ
