รัฐบาลชูระบบสุขภาพ One Health เฝ้าระวังดื้อยา

รัฐบาลชูระบบสุขภาพ One Health เพื่อเฝ้าระวังภาวะดื้อยาทั้งระบบ หลังพบเชื้อดื้อยาพุ่งเกิน 70% นับเป็นสัญญาณเตือนภัยร้ายแรงต่อสุขภาพประชาชน รองโฆษกรัฐบาลได้ออกมาเผยข้อมูลล่าสุดที่สะท้อนปัญหานี้อย่างชัดเจน โดยเรียกร้องให้ทุกคนใช้ยาปฏิชีวนะอย่างรับผิดชอบเพื่อหยุดยั้งวิกฤตนี้

รัฐบาลชูระบบสุขภาพ One Health

วันที่ 9 พฤษภาคม 2569 นางสาวพลอยทะเล ลักษมีแสงจันทร์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่ารัฐบาล โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ได้ร่วมมือกับเครือข่ายโรงพยาบาล 141 แห่งจาก 77 จังหวัด ดำเนินการเฝ้าระวังเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพทางห้องปฏิบัติการอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลย้อนหลัง 10 ปี จาก พ.ศ. 2558 ถึง 2568 แสดงให้เห็นปัญหาที่น่ากังวล

แนวคิด ระบบสุขภาพ One Health เป็นกลยุทธ์สำคัญที่เชื่อมโยงสุขภาพของมนุษย์ สัตว์ และสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน เพื่อรับมือกับภัยคุกคามข้ามสายพันธุ์ เช่น การดื้อยาของเชื้อโรค ซึ่งหากไม่จัดการอาจนำไปสู่การระบาดใหญ่ในอนาคต

เชื้อดื้อยาในไทยพุ่งสูงเกิน 70%

เชื้อ Acinetobacter calcoaceticus-baumannii complex มีอัตราการดื้อยากลุ่ม carbapenem ซึ่งเป็นยาต้านจุลชีพทางเลือกสุดท้าย สูงกว่า 70% และยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผู้ป่วยที่ติดเชื้อนี้เสี่ยงสูงที่จะไม่มียารักษาได้ทันท่วงที ส่งผลให้อัตราการเสียชีวิตสูงขึ้น

เชื้อ Klebsiella pneumoniae แสดงแนวโน้มดื้อยากลุ่ม carbapenem เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และดื้อยากลุ่ม third generation cephalosporin ถึง 35-45% ยากลุ่มนี้ใช้รักษาการติดเชื้อแบคทีเรียหลายชนิด หากดื้อยา จะกระทบการรักษาโรคติดเชื้อรุนแรงอย่างมาก

สำหรับเชื้อ E. coli อัตราการดื้อยากลุ่ม carbapenem ยังต่ำ แต่ดื้อยา ceftriaxone และ cefotaxime ในระดับสูง สะท้อนว่าปัญหาเชื้อดื้อยาไม่ได้จำกัดแค่โรงพยาบาล แต่แพร่สู่ชุมชนแล้ว

สาเหตุและผลกระทบของเชื้อดื้อยา

การดื้อยาเกิดจากการใช้ยาปฏิชีวนะผิดวิธี เช่น กินไม่ครบคอร์ส ซื้อยากินเอง หรือใช้ในปศุสัตว์มากเกินไป ส่งผลให้แบคทีเรียปรับตัวได้ ผลกระทบคือ ค่ารักษาพยาบาลสูงขึ้น การรักษายากขึ้น และเสียชีวิตเพิ่ม โดยองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าเชื้อดื้อยาทำให้เสียชีวิตกว่า 700,000 คนต่อปีทั่วโลก และไทยก็เผชิญปัญหาคล้ายกัน

• อัตรา Acinetobacter ดื้อยา carbapenem >70%
• Klebsiella ดื้อยา third gen cephalosporin 35-45%
• E. coli ดื้อยา ceftriaxone สูงต่อเนื่อง

คำแนะนำจากรัฐบาลชูระบบสุขภาพ One Health

รัฐบาลชูระบบสุขภาพ One Health เพื่อให้ทุกภาคส่วนร่วมมือ โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์จะเฝ้าระวังต่อเนื่อง สำหรับประชาชน:

• กินยาปฏิชีวนะให้ครบตามแพทย์สั่ง แม้อาการดีขึ้น
• ห้ามซื้อยากินเอง ห้ามหยุดยาเอง ห้ามแบ่งยา
• ป้องกันการติดเชื้อด้วยล้างมือ สวมหน้ากาก
• สนับสนุนการใช้ยาในสัตว์อย่างสมเหตุผล

การดำเนินงานภายใต้ One Health จะช่วยชะลอการแพร่กระจายเชื้อดื้อยา สร้างนโยบายสาธารณสุขที่ยั่งยืน

ในฐานะประชาชน เราควรตระหนักและลงมือทำทันที การใช้ยาอย่างรับผิดชอบไม่เพียงปกป้องตัวเอง แต่ยังรักษาโลกให้ลูกหลานด้วย ลองเริ่มจากครั้งต่อไปที่เจ็บป่วย ปรึกษาแพทย์เสมอ และหลีกเลี่ยงการซื้อยาเอง สนับสนุนรัฐบาลชูระบบสุขภาพ One Health เพื่ออนาคตที่ปลอดภัยยิ่งขึ้น

ที่มา – รัฐบาลชูระบบสุขภาพ One Health เฝ้าระวังภาวะดื้อยาทั้งระบบ หลังพบเชื้อดื้อยาพุ่งเกิน 70%