การส่งพัสดุในชีวิตประจำวันอาจดูเป็นเรื่องง่าย แต่ข้อมูลบนหน้าซองหรือกล่อง เช่น ชื่อ ที่อยู่ และหมายเลขโทรศัพท์ กลับเป็นข้อมูลสำคัญที่มิจฉาชีพสามารถนำไปใช้ต่อได้ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม หรือดีอี จึงร่วมมือกับไปรษณีย์ไทยและสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ PDPC ผลักดัน D/ID รหัสจัดส่งดิจิทัล เพื่อยกระดับความปลอดภัยของกระบวนการรับส่งพัสดุในประเทศไทย
D/ID รหัสจัดส่งดิจิทัล ลดการเปิดเผยข้อมูลบนหน้าซอง
D/ID รหัสจัดส่งดิจิทัล หรือ Digital Post ID เป็นแนวคิดที่นำระบบดิจิทัลมาใช้แทนการเขียนชื่อและที่อยู่แบบเดิมบนหน้าซองหรือกล่องพัสดุ ผู้ส่งยังสามารถระบุปลายทางได้อย่างถูกต้อง ขณะที่ผู้รับและผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้องสามารถจัดการข้อมูลได้เป็นระบบมากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลทั้งหมดต่อบุคคลทั่วไป
นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม กล่าวว่า การพัฒนารหัสจัดส่งดิจิทัลเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลของประเทศให้มีความปลอดภัยและรองรับการใช้งานในอนาคต ระบบดังกล่าวมุ่งแก้ปัญหาการรั่วไหลของข้อมูล รวมถึงลดความเสี่ยงจากสแกมเมอร์ที่อาจนำชื่อ ที่อยู่ หรือเบอร์โทรศัพท์ไปใช้หลอกลวงประชาชน
ปัจจุบันข้อมูลที่ปรากฏบนหน้าซองอาจถูกมองเห็นหรือถ่ายภาพได้ง่ายระหว่างการขนส่ง การคัดแยก หรือการนำจ่าย หากข้อมูลเหล่านี้ตกไปอยู่ในมือผู้ไม่หวังดี อาจนำไปสู่การส่งข้อความหลอกลวง การโทรแอบอ้าง หรือการสร้างความเสียหายในรูปแบบต่าง ๆ การใช้ D/ID รหัสจัดส่งดิจิทัล จึงช่วยลดข้อมูลที่ไม่จำเป็นบนบรรจุภัณฑ์ และเพิ่มความเป็นส่วนตัวให้กับประชาชน
ประโยชน์ของ D/ID รหัสจัดส่งดิจิทัลต่อผู้ใช้บริการ
ระบบใหม่ไม่ได้ช่วยเฉพาะเรื่องความปลอดภัยเท่านั้น แต่ยังมีเป้าหมายเพื่อทำให้การจัดส่งมีความสะดวก แม่นยำ และตรวจสอบได้มากขึ้น เมื่อข้อมูลที่อยู่มีมาตรฐานเดียวกัน ผู้ให้บริการสามารถลดความผิดพลาดจากการอ่านลายมือ การกรอกข้อมูลไม่ครบ หรือการระบุจุดหมายปลายทางที่คลาดเคลื่อนได้
- ลดการเปิดเผยชื่อ ที่อยู่ และเบอร์โทรศัพท์บนหน้าซองหรือกล่องพัสดุ
- ช่วยเพิ่มความแม่นยำในการระบุจุดจัดส่งและเส้นทางนำจ่าย
- ลดโอกาสที่มิจฉาชีพจะนำข้อมูลไปใช้แอบอ้างหรือหลอกลวง
- สนับสนุนการจัดทำฐานข้อมูลที่อยู่ให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน
- รองรับการเชื่อมต่อกับบริการของภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้ให้บริการดิจิทัล
กระทรวงดีอีได้บูรณาการความร่วมมือกับไปรษณีย์ไทยและ PDPC เพื่อให้การพัฒนาระบบสอดคล้องกับหลักการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล นอกจากการลดการแสดงข้อมูลที่ไม่จำเป็นแล้ว ยังมีการเตรียมความพร้อมเพื่อขอรับ Certificate Trust Mark ซึ่งจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ใช้บริการและหน่วยงานที่นำระบบไปประยุกต์ใช้
ไปรษณีย์ไทยนำร่องใช้งานก่อนเปิดบริการเต็มรูปแบบ
ไปรษณีย์ไทยเริ่มทดลองใช้งานระบบกับบุคลากรกว่า 24,000 คนแล้ว การทดลองระยะแรกมีความสำคัญต่อการประเมินประสบการณ์ใช้งาน ความถูกต้องของข้อมูล และความพร้อมของกระบวนการหลังบ้าน ก่อนขยายไปยังประชาชนทั่วไป รวมถึงหน่วยงานรัฐ บริษัทเอกชน และผู้ให้บริการในอุตสาหกรรมต่าง ๆ
เป้าหมายสำคัญคือการทำให้ข้อมูลที่อยู่ของประเทศมีความน่าเชื่อถือ ใช้งานร่วมกันได้ และบริหารจัดการอย่างเหมาะสม หากระบบสามารถเชื่อมต่อกับบริการหลายประเภทได้ในอนาคต ผู้ใช้บริการอาจสามารถสร้างหรือจัดการที่อยู่ดิจิทัลสำหรับการรับเอกสาร พัสดุ หรือบริการภาครัฐได้ง่ายขึ้น โดยยังคงให้ความสำคัญกับการยืนยันตัวตนและการรักษาความลับของข้อมูล
ไปรษณีย์ไทยคาดว่าจะเปิดให้บริการ D/ID รหัสจัดส่งดิจิทัล เป็นการทั่วไปภายในไตรมาสแรกของปี 2570 อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของระบบจะขึ้นอยู่กับการยอมรับของประชาชน ความพร้อมของผู้ให้บริการ และมาตรฐานการดูแลข้อมูลในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การสมัครใช้งาน การสร้างรหัส การรับพัสดุ ไปจนถึงการนำจ่ายถึงมือผู้รับ
สิ่งที่ประชาชนควรเตรียมตัวก่อนใช้งาน
ผู้ใช้บริการควรติดตามข้อมูลจากช่องทางทางการของไปรษณีย์ไทยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเรียนรู้วิธีสมัคร วิธีตรวจสอบรหัส และเงื่อนไขการใช้งาน เมื่อเริ่มเปิดบริการ ควรตรวจสอบชื่อเว็บไซต์ แอปพลิเคชัน หรือข้อความแจ้งเตือนให้ละเอียด เพราะมิจฉาชีพอาจใช้กระแสของระบบใหม่สร้างลิงก์ปลอมเพื่อขโมยข้อมูลหรือเงิน
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชันและติดตามข่าวสารจากแหล่งทางการเท่านั้น
- ไม่ส่งรหัสผ่าน รหัส OTP หรือข้อมูลบัตรประชาชนให้บุคคลอื่น
- ตรวจสอบลิงก์ก่อนกรอกข้อมูลส่วนตัวทุกครั้ง
- แจ้งหน่วยงานทันทีหากพบข้อความหรือการติดต่อที่น่าสงสัย
โดยภาพรวม D/ID รหัสจัดส่งดิจิทัล ถือเป็นแนวทางที่น่าสนใจในการลดการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลและยกระดับมาตรฐานบริการจัดส่งของไทย หากทุกภาคส่วนร่วมมือกันใช้งานอย่างถูกต้อง ระบบนี้อาจกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้การรับส่งพัสดุปลอดภัยและสอดคล้องกับยุคดิจิทัลมากขึ้น
สำหรับประชาชน สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงการรอใช้ระบบใหม่ แต่ควรเริ่มสร้างนิสัยในการปกป้องข้อมูลส่วนตัวตั้งแต่วันนี้ เมื่อบริการเปิดตัวอย่างเต็มรูปแบบ การใช้งานอย่างรอบคอบและตรวจสอบข้อมูลก่อนทำรายการจะช่วยให้เทคโนโลยีนี้สร้างประโยชน์ได้อย่างแท้จริง
ที่มา – ดีอี-ไปรษณีย์ไทย ดัน D/ID รหัสจัดส่งดิจิทัล แทนจ่าหน้าซอง กันข้อมูลบุคคลรั่ว
