กรณีน้ำมันรั่วซึมในพื้นที่เขตคลองเตยยังคงเป็นประเด็นที่ประชาชนให้ความสนใจ เพราะเกี่ยวข้องทั้งกับความปลอดภัยของชุมชน สิ่งแวดล้อม และมาตรฐานการดูแลท่อส่งน้ำมันใต้ดิน ล่าสุดตัวแทนพรรคประชาธิปัตย์ลงพื้นที่ตรวจสอบ พร้อมตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับสาเหตุของน้ำมันที่ไหลออกมาจากโพรงใต้ดิน และเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งตรวจสอบด้วยวิธีการทางวิศวกรรมที่แม่นยำมากขึ้น
ข้อมูลเบื้องต้นระบุว่า น้ำมันที่พบมีลักษณะเป็นน้ำมันเก่าและมีค่าซัลเฟอร์สูง ขณะเดียวกันยังพบจุดที่ฉนวนหุ้มท่อน้ำมันชำรุด รวมถึงพบโพรงใต้ดินมากกว่าหนึ่งบริเวณ จึงยังไม่สามารถสรุปได้อย่างชัดเจนว่าน้ำมันรั่วมาจากท่อส่งโดยตรง หรือสะสมอยู่ใต้ดินเป็นเวลานานจากกิจกรรมในอดีต
ปชป. ตั้ง 3 ข้อน่าสงสัยน้ำมันรั่ว
ประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาตรวจสอบไม่ได้มีเพียงสามข้อเท่านั้น แต่เป็นคำถามสำคัญเกี่ยวกับมาตรฐานการทดสอบท่อ วิธีค้นหาจุดรั่ว และการพิสูจน์แหล่งที่มาของน้ำมัน โดยทุกประเด็นควรได้รับคำตอบจากข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และรายงานที่เปิดเผยต่อสาธารณะ เพื่อให้ประชาชนสามารถประเมินความเสี่ยงได้อย่างถูกต้อง
ปชป. ตั้ง 3 ข้อน่าสงสัยน้ำมันรั่ว และมาตรฐานแรงดันท่อ
ข้อสังเกตแรกเกี่ยวข้องกับการทดสอบแรงดันของท่อส่งน้ำมัน ซึ่งมีรายงานว่าทดสอบที่แรงดัน 28 บาร์ และคงแรงดันไว้ประมาณหนึ่งชั่วโมง ขณะที่การใช้งานจริงอาจมีแรงดันอยู่ที่ประมาณ 30-40 บาร์ จึงเกิดคำถามว่าการทดสอบดังกล่าวเพียงพอสำหรับยืนยันความปลอดภัยของท่อหรือไม่
ตามข้อเสนอที่ถูกกล่าวถึง การทดสอบควรพิจารณามาตรฐานทางวิศวกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น ASME B31.4 ซึ่งเป็นมาตรฐานสำหรับระบบขนส่งของเหลวทางท่อ โดยทั่วไปอาจกำหนดให้ทดสอบที่แรงดันสูงกว่าค่าออกแบบ และคงแรงดันไว้นานพอสมควร ทั้งนี้ ระยะเวลาและระดับแรงดันต้องพิจารณาจากความยาวท่อ ขนาดท่อ อุณหภูมิ และเงื่อนไขทางเทคนิคของระบบ การเปิดเผยรายละเอียดการทดสอบจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพราะจะช่วยให้ผู้เชี่ยวชาญภายนอกตรวจสอบได้ว่ากระบวนการเป็นไปตามกฎหมายและมาตรฐานหรือไม่
เทคโนโลยี intelligent pigging ช่วยค้นหาจุดรั่ว
อีกประเด็นที่ได้รับความสนใจคือการเร่งใช้เทคโนโลยี intelligent pigging ซึ่งเป็นอุปกรณ์ตรวจสอบภายในท่อที่ติดตั้งเซ็นเซอร์และเคลื่อนที่ไปตามแรงดันของของเหลว อุปกรณ์ดังกล่าวสามารถช่วยตรวจหาความผิดปกติภายในท่อ เช่น รอยกัดกร่อน รอยร้าว ความหนาของผนังท่อที่ลดลง หรือจุดเสี่ยงที่อาจนำไปสู่การรั่วไหลในอนาคต
การตรวจสอบด้วย intelligent pigging อาจช่วยให้เจ้าหน้าที่เห็นภาพสภาพท่อทั้งแนว ตั้งแต่ต้นทางบริเวณพระโขนงไปจนถึงปลายทางบางปะอิน โดยเฉพาะหากเลือกอุปกรณ์ที่สามารถตรวจจับการรั่วขนาดเล็ก หรือ micro leak ได้ และมีค่าความคลาดเคลื่อนต่ำ การทำแผนที่แนวท่อใต้ดินอย่างละเอียดก็จะช่วยยืนยันตำแหน่งของท่อ รวมถึงช่วยวางแผนซ่อมบำรุงและป้องกันเหตุซ้ำในอนาคต
- ตรวจสอบรอยร้าวและการกัดกร่อนของผนังท่อ
- ค้นหาจุดรั่วขนาดเล็กที่อาจตรวจไม่พบจากการทดสอบทั่วไป
- ประเมินความสมบูรณ์ของท่อตลอดแนวเส้นทาง
- จัดทำแผนที่แนวท่อใต้ดินเพื่อเพิ่มความปลอดภัยให้ชุมชน
พิสูจน์แหล่งที่มาของน้ำมันด้วยข้อมูลวิทยาศาสตร์
ข้อสงสัยอีกด้านคือ น้ำมันที่พบในโพรงหรือชั้นดินอาจเป็นน้ำมันที่รั่วซึมจากท่อและสะสมมาเป็นเวลานาน หรืออาจมาจากน้ำมันเตาและเครื่องจักรที่ใช้ในพื้นที่ระหว่างการก่อสร้างหรือการดำเนินงานในอดีต การที่น้ำมันมีค่าซัลเฟอร์สูงอาจช่วยบ่งชี้ลักษณะของน้ำมันได้บางส่วน แต่ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันแหล่งกำเนิดโดยลำพัง
หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรเปิดเผยผลการทดสอบทางเคมีและค่าทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบ เช่น องค์ประกอบของน้ำมัน ระดับซัลเฟอร์ สารปนเปื้อน อายุของน้ำมัน และการเปรียบเทียบตัวอย่างจากหลายจุด ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญสามารถวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของแหล่งที่มาได้แม่นยำยิ่งขึ้น นอกจากนี้ น้ำมันเก่าบางประเภทอาจนำเข้าสู่กระบวนการ re-refining เพื่อแยกสารปนเปื้อนและปรับปรุงเป็นน้ำมันหล่อลื่นหรือผลิตภัณฑ์เกรดต่ำลงได้ จึงควรหลีกเลี่ยงการสรุปโดยไม่มีหลักฐานรองรับ
ความปลอดภัยระหว่างเปิดหน้าดินต้องมาก่อน
การขุดเปิดหน้าดินใกล้กับแนวท่อน้ำมันจำเป็นต้องวางแผนอย่างรอบคอบ เพราะภายในท่ออาจยังมีน้ำมันตกค้างอยู่เต็มระบบ และโพรงใต้ดินอาจมีไอระเหยของเชื้อเพลิงสะสม หากเครื่องจักรเกิดประกายไฟหรือมีความร้อนสูง ก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการลุกไหม้หรือการระเบิดได้ เจ้าหน้าที่จึงควรกำหนดเขตปลอดภัย ตรวจวัดก๊าซไวไฟ ใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสม และเตรียมแผนฉุกเฉินก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
นอกจากนั้น แม้ท่อส่งน้ำมันจะใช้งานมานานกว่า 30 ปี แต่ก็ไม่ควรถือว่าได้รับการยกเว้นจากกฎระเบียบด้านความปลอดภัย การทำเครื่องหมายแนวท่อใต้ดินด้วยเทปสีเหลือง ข้อความเตือน และสัญลักษณ์ที่มองเห็นได้จากผิวจราจร จะช่วยลดโอกาสที่ประชาชนหรือผู้รับเหมาจะขุดเจอท่อโดยไม่รู้ตัว การปรับปรุงกฎให้เหมาะกับพื้นที่เมืองที่มีการก่อสร้างหนาแน่นจึงเป็นเรื่องที่ควรพิจารณาอย่างจริงจัง
โดยสรุป ปชป. ตั้ง 3 ข้อน่าสงสัยน้ำมันรั่ว เพื่อเรียกร้องให้กระทรวงพลังงานและผู้ดำเนินการเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส พร้อมทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญอิสระ การค้นหาจุดรั่วที่แม่นยำไม่ควรอาศัยเพียงการเปิดหน้าดินเฉพาะจุด แต่ควรใช้ทั้งข้อมูลการทดสอบ เทคโนโลยีตรวจสอบภายในท่อ และผลวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ประกอบกัน ความปลอดภัยของประชาชนควรเป็นเป้าหมายหลัก และทุกหน่วยงานควรเร่งหาคำตอบที่ตรวจสอบได้ก่อนเกิดความเสียหายรุนแรงกว่าเดิม
ที่มา – ปชป. ตั้ง 3 ข้อน่าสงสัยน้ำมันรั่ว แนะกระทรวงพลังงานทำงานกับผู้เชี่ยวชาญ หาจุดรั่ว
