เชื่อว่าหลายคนคงเคยได้ยินข่าวคราวเกี่ยวกับสังคมผู้สูงอายุของญี่ปุ่นกันมาบ้าง แต่ล่าสุดสถานการณ์ดูจะมีความเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจและน่ากังวลกว่าที่คิดครับ เมื่อรัฐบาลญี่ปุ่นได้ออกมาเปิดเผยตัวเลขสถิติใหม่ล่าสุดว่า ประชากรสัญชาติญี่ปุ่นลดต่ำกว่า 120 ล้านคน ครั้งแรกในรอบ 42 ปี ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญของประเทศที่กำลังเผชิญกับวิกฤตโครงสร้างประชากรอย่างหนักหน่วงในปัจจุบัน
ประชากรสัญชาติญี่ปุ่นลดต่ำกว่า 120 ล้านคน ครั้งแรกในรอบ 42 ปี กำลังบอกอะไรเรา?
จากการสำรวจข้อมูลทะเบียนราษฎร์เมื่อต้นปีที่ผ่านมา ตัวเลขประชากรที่มีสัญชาติญี่ปุ่นเหลือเพียง 119,736,483 คนเท่านั้น ซึ่งเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ถือเป็นการลดลงถึงเกือบ 920,000 คน โดยปัจจัยหลักไม่ได้มาจากเรื่องอื่นไกล แต่เป็นเพราะอัตราการเกิดที่ต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์ สวนทางกับจำนวนผู้เสียชีวิตที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ทำไมประชากรสัญชาติญี่ปุ่นลดต่ำกว่า 120 ล้านคน ครั้งแรกในรอบ 42 ปี จึงเป็นเรื่องใหญ่?
- ภาวะการลดลงตามธรรมชาติ: จำนวนเด็กเกิดใหม่มีไม่ถึง 7 แสนคน ขณะที่ผู้เสียชีวิตมีมากกว่า 1.5 ล้านคน ทำให้ช่องว่างระหว่างตัวเลขนี้กว้างขึ้นเรื่อยๆ
- วิกฤตแรงงาน: เมื่อคนวัยทำงานน้อยลง ย่อมส่งผลโดยตรงต่อระบบเศรษฐกิจญี่ปุ่น
- การพึ่งพาแรงงานต่างชาติ: ญี่ปุ่นจำเป็นต้องเปิดรับชาวต่างชาติเข้ามาทำงานมากขึ้น จนตัวเลขประชากรต่างชาติพุ่งสูงกว่า 4 ล้านคน ซึ่งเป็นสถิติใหม่ที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน
ความน่าสนใจอีกอย่างคือ ในขณะที่ประชากรญี่ปุ่นลดลงแทบทุกจังหวัด แต่ในโตเกียวกลับยังมีตัวเลขประชากรที่คงตัวหรือเพิ่มขึ้นเล็กน้อย สะท้อนให้เห็นถึงการกระจุกตัวของประชากรในเมืองหลวง ในขณะที่จังหวัดรอบนอกอย่างอากิตะหรืออาโอโมริกำลังเผชิญกับภาวะเมืองร้างอย่างรวดเร็ว
ในส่วนของชาวต่างชาติที่ย้ายเข้ามาพำนักอาศัยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทั่วทุกภูมิภาคของญี่ปุ่น โดยเฉพาะในฮอกไกโดและโอกินาวา ซึ่งไม่ได้เป็นเพียงแค่เรื่องของจำนวนคน แต่เป็นกลยุทธ์สำคัญของรัฐบาลในการดึงคนวัยทำงานมาขับเคลื่อนประเทศที่กำลังขาดแคลนกำลังคนอย่างหนัก เพื่อพยุงระบบสังคมและเศรษฐกิจไม่ให้หยุดชะงักไปมากกว่านี้
สิ่งที่น่าติดตามต่อไปคือ รัฐบาลญี่ปุ่นจะแก้เกมนี้อย่างไร จะมีนโยบายสนับสนุนครอบครัวที่เห็นผลจริง หรือจะหันมาเป็นประเทศที่เน้นการเปิดรับผู้คนจากทั่วโลกเพื่อมาทดแทนประชากรที่หายไปอย่างถาวร เพราะหากการลดลงของประชากรยังดำเนินต่อไปด้วยอัตรานี้ ความท้าทายในอนาคตที่ญี่ปุ่นต้องเผชิญคงไม่ใช่แค่เรื่องเศษฐกิจ แต่รวมไปถึงเสถียรภาพทางสังคมและการเมืองด้วย
ที่มา – ประชากรสัญชาติญี่ปุ่นลดต่ำกว่า 120 ล้านคน ครั้งแรกในรอบ 42 ปี
