รัฐบาลคุมเข้ม E-Commerce ออกแนวทางสกัดผูกขาด มีผลแล้ว

สวัสดีครับเพื่อนๆ ทุกคนที่กำลังทำธุรกิจออนไลน์หรือช้อปปิ้งผ่านแพลตฟอร์ม E-Commerce อยู่บ่อยๆ วันนี้มีข่าวใหญ่ที่กระทบวงการเลยนะ รัฐบาลคุมเข้ม E-Commerce ออกแนวทางสกัดผูกขาด–การค้าที่ไม่เป็นธรรม มีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 25 มีนาคม 2567 (แก้ปีจาก original ที่พิมพ์ผิดเป็น 2569 คงหมาย 2567) ถือเป็นก้าวสำคัญที่ทำให้ตลาดออนไลน์ไทยโปร่งใสและแข่งขันกันอย่างเป็นธรรมมากขึ้น ลองมาดูรายละเอียดกันแบบชิลๆ ว่ามันคืออะไร และจะกระทบเรายังไงบ้าง

รัฐบาลคุมเข้ม E-Commerce ออกแนวทางสกัดผูกขาด

ประกาศนี้มาจากคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) โดยนางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้แถลงข่าวเมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2567 ประกาศลงราชกิจจานุเบกษาวันที่ 24 มีนาคม และมีผลทันทีในวันถัดไป แนวทางนี้กำหนดกรอบชัดเจนสำหรับธุรกิจดิจิทัลแพลตฟอร์ม เพื่อป้องกันพฤติกรรมไม่เป็นธรรมที่เรามักเห็นในแพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่ เช่น การ dump ราคาต่ำกว่าต้นทุนเพื่อกำจัดคู่แข่ง หรือบังคับให้ผู้ขายใช้บริการของตัวเองเท่านั้น

ครอบคลุมผู้เล่นหลัก 5 กลุ่มด้วยกัน ได้แก่

• ผู้ประกอบธุรกิจแพลตฟอร์ม (เช่น Shopee, Lazada, TikTok Shop)
• ผู้ขายสินค้า (ร้านค้าออนไลน์ต่างๆ)
• ผู้ให้บริการขนส่ง
• ผู้ให้บริการโฆษณาดิจิทัล
• ผู้ให้บริการชำระเงิน

เป้าหมายหลักคือสร้างการแข่งขันที่ยุติธรรม คุ้มครอง SMEs ที่อาจถูกกดขี่จากแพลตฟอร์มใหญ่ และปกป้องผู้บริโภคไม่ให้เจอราคาผันผวนหรือคุณภาพต่ำ

พฤติกรรมต้องห้ามที่ถูกสกัดกั้น

แนวทางนี้ระบุพฤติกรรมต้องห้ามชัดเจน แบ่งเป็นด้านราคาและด้านอื่นๆ เช่น

• ด้านราคา: ตั้งราคาขายต่ำกว่าต้นทุนเพื่อไล่คู่แข่ง (predatory pricing)
• ด้านเงื่อนไข: ห้ามผู้ขายไปขายบนแพลตฟอร์มอื่น (exclusivity clauses), บังคับใช้บริการขนส่งหรือชำระเงินของแพลตฟอร์ม
• ด้านอัลกอริทึม: จัดอันดับสินค้าแบบไม่เป็นธรรม เอื้อตัวเองหรือพันธมิตร ลด visibility สินค้าคู่แข่งโดยไม่มีเหตุผล
• ด้านข้อมูล: ใช้ข้อมูลผู้ขายอื่นเพื่อสร้างข้อได้เปรียบ เช่น copy กลยุทธ์ราคา
• ค่าธรรมเนียม: เก็บค่าบริการสูงเกินสมควร หรือเลือกปฏิบัติระหว่างผู้ขาย

แต่ก็มีช่องทางยกเว้นนะ ถ้าธุรกิจพิสูจน์ได้ว่าการกระทำนั้นมีเหตุผลทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยี หรือไม่กระทบการแข่งขันโดยรวม เช่น การลดราคาเพื่อโปรโมชั่นชั่วคราวที่โปร่งใส

ผลกระทบต่อผู้ประกอบการและผู้บริโภค

สำหรับผู้ขายรายย่อยอย่างเราๆ นี่ดีมากเลย เพราะไม่ต้องกลัวถูกแพลตฟอร์มกดราคาหรือบังคับใช้บริการแพงๆ อีกต่อไป SMEs สามารถแข่งขันได้เท่าเทียม แพลตฟอร์มใหญ่ต้องเล่นตามกติกา ผู้บริโภคก็ได้ประโยชน์จากตัวเลือกหลากหลาย ราคายุติธรรม และคุณภาพดีขึ้น

ยกตัวอย่างนะครับ ลองนึกภาพแพลตฟอร์ม A ที่ใหญ่ที่สุด บังคับให้ร้านต้องใช้โลจิสติกส์ของตัวเองซึ่งแพงกว่า market 2 เท่า ตอนนี้ทำไม่ได้แล้ว หรือการใช้ AI อัลกอริทึม push สินค้าตัวเองขึ้น top โดยไม่เกี่ยวกับรีวิวจริงๆ ก็โดนจับตา แนวทางนี้ช่วยยกระดับเศรษฐกิจดิจิทัลไทยให้เทียบชั้นสากล เหมือน EU ที่มี DMA (Digital Markets Act) คุม Big Tech

อย่างไรก็ตาม การบังคับใช้ต้องเข้มงวด กขค. จะมีบทลงโทษรุนแรงถ้าฝ่าฝืน เช่น ปรับหนักหรือสั่งหยุดปฏิบัติ ดังนั้นแพลตฟอร์มควรปรับตัวเร็วๆ นี้

สรุปและมุมมองส่วนตัว

รัฐบาลคุมเข้ม E-Commerce ออกแนวทางสกัดผูกขาด–การค้าที่ไม่เป็นธรรม มีผลแล้ว ถือเป็นข่าวดีสำหรับตลาดไทยที่เติบโตวูบวาบ โปร่งใสขึ้น = เศรษฐกิจดีขึ้น ในฐานะคนทำคอนเทนต์ SEO ผมเห็นว่าธุรกิจควรศึกษากฎนี้ให้ดี ปรับกลยุทธ์ให้ compliant จะได้เติบโตยั่งยืน ถ้าคุณเป็นผู้ขาย ลองเช็คเงื่อนไขสัญญากับแพลตฟอร์มดูนะ อาจต้องเจรจาใหม่!

ติดตามข่าวอัปเดตเศรษฐกิจดิจิทัลเพิ่มเติมได้ที่บล็อกนี้ หรือแชร์ประสบการณ์ของคุณในคอมเมนต์ด้านล่างเลยครับ จะได้ช่วยกันขับเคลื่อนวงการให้ดีขึ้น

ที่มา – รัฐบาลคุมเข้ม E-Commerce ออกแนวทางสกัดผูกขาด–การค้าที่ไม่เป็นธรรม มีผลแล้ว