กลายเป็นดราม่าเมื่อ “นักเรียนชายวัย 13 ปี” ถูกแจ้งข้อหาเป็นบุคคลต่างด้าว ตำรวจเข้าจับกุมตัวหลังเคารพธงชาติ ต้องเปลี่ยนชุดจากชุดลูกเสือเป็นชุดไปรเวท เพื่อเตรียมส่งตัวกลับประเทศกัมพูชา เรื่องราวของคดีจับ “เด็ก 13” ส่งกลับกัมพูชา นี้สร้างความสะเทือนใจให้กับหลายๆ คน

• จุดเริ่มต้นมาจาก เช้าวันที่ 28 ส.ค. 2568 นายโสภณ จงบริบูรณ์ คุณครูโรงเรียนบัวเชดวิทยา จังหวัดสุรินทร์ ได้โพสต์คลิปวิดีโอผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวขณะที่ นักเรียนชายอายุ 13 ปี สวมชุดลูกเสือ ยืนกอดคุณครูกลางสถานีตำรวจภูธรบัวเชด จังหวัดสุรินทร์

• คุณครูของนักเรียนชายวัย 13 ปี เล่าว่า หลังจากเคารพธงชาติเสร็จ มีรถตำรวจมารับตัวนักเรียนชายคนดังกล่าว เนื่องจากถูกแจ้งความในข้อกล่าวหา เป็นบุคคลต่างด้าวเดินทางเข้ามาและอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต
• แม้นักเรียนชายคนดังกล่าว จะมีแม่เป็นชาวกัมพูชา แต่ก็มาอยู่ในไทยตั้งแต่เด็กๆ ไม่เคยกลับเข้าไปที่กัมพูชา เติบโตและใช้ชีวิตที่ไทยตั้งแต่จำความได้ จนปัจจุบันอายุ 13 ปี ไม่สามารถอ่าน-เขียนภาษากัมพูชาได้
• ครูเจ้าของโพสต์ ยังบอกอีกว่า ในฐานะครูมันจุกอกที่ต้องเห็นลูกศิษย์ เปลี่ยนชุดจากชุดลูกเสือเป็นชุดไปรเวท เพื่อเตรียมนำไปฝากขังไว้ที่ด่านกาบเชิงเพื่อส่งตัวกลับประเทศ
• หลังจากเรื่องราวดังกล่าวถูกเผยแพร่ออกไป ก็มีคนเข้ามาแสดงความคิดเห็นกันเป็นจำนวนมาก โดยส่วนหนึ่งมองว่าเป็นการกระทำที่สะเทือนใจ เรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าช่วยเหลือ แต่อีกฝ่ายก็มองเป็นเรื่องของกฎหมายที่ควรจะต้องดำเนินด้วยความถูกต้อง

คดีจับ “เด็ก 13” ส่งกลับกัมพูชา สู่ดราม่าสะเทือนใจ ล่าสุดยังพักอยู่ในประเทศไทย

• พ.ต.อ.สราวุธ ศรีวิฑูลย์ศักดิ์ ผกก.สภ.บัวเชด กล่าวว่า มีคนร้องเรียนว่ามีต่างด้าวเข้ามาอาศัยอยู่ในพื้นที่ จึงเข้าไปตรวจสอบจนกระทั่งพบตัว นางมอม
• นางมอม บอกว่ามีลูกชายเรียนหนังสืออยู่ด้วย จึงไปเชิญตัวจากโรงเรียนมาตรวจสอบ ซึ่งไม่มีหลักฐานเข้ามาโดยถูกต้อง จึงได้ดำเนินการแจ้งข้อหาในเรื่องของหลบหนีเข้าเมือง
• แนะนำสองแม่ลูก ให้กลับไปทำเรื่องให้ถูกต้อง ก่อนเข้ามาประเทศไทย ซึ่งทางตำรวจก็เห็นใจเด็ก แต่ก็ต้องทำให้ถูกต้อง

ชีวิตเด็กวัย 13 ปี จากกัมพูชามาอยู่ประเทศไทย

• นางสูพล หงปัญญา ผู้ใหญ่บ้านโนนสังข์ ม.10 ต.บัวเชด อ.บัวเชด เผยว่า พ่อของเด็กคือ นายใบ เภาว์เพ็ง 67 ปี ชาวบ้านโนนสังข์ อยู่กินกับ นางมอม ชาวกัมพูชา อายุ 41 ปี โดยนางมอมได้นำลูกติดมาด้วย
• ที่ผ่านมา ผู้ใหญ่บ้านพยายามสอบถาม นางมอม ว่ามีเอกสารถูกต้องหรือไม่ นางมอมก็บอกว่ามีพาสปอร์ตต่อตลอด

• แต่หลังถูกจับ นางมอมบอกว่า พาสปอร์ตขาดไป 4-5 ปีแล้ว ส่วนเอกสารพาสปอร์ตตัวจริงมีหรือไม่ ก็ไม่เคยเห็นนางมอมเอาให้ดู
• นายใบ พ่อเลี้ยงเด็ก 13 เล่าว่า นางมอมมีลูกติดมาอยู่ด้วยตอนอายุ 3 ขวบ ก่อนที่ตนจะรับรองเป็นผู้ปกครอง เพื่อให้ได้เรียนหนังสือชั้นประถมปีที่ 1-6 ก่อนจะเข้าเรียนต่อ ม.1 ยืนยันว่าเด็กพูดภาษากัมพูชาไม่ได้ เนื่องจากมาอยู่ตั้งแต่เด็กเล็ก

เด็กตั้งใจเรียน เกรดเฉลี่ย 4.00

• นางสาวกชพร ชุมเพชร ผอ.โรงเรียนบัวเชดวิทยา ยืนยันรับเด็กตามระเบียบ เด็กมีใบ ปพ. มีใบเรียนจบจากบ้านโนนสังข์ เราดำเนินการตามนโยบายทุกขั้นตอนในการรับเด็กเข้ามาเรียน
• ครูผู้ดูแล เล่าว่า น้องเป็นเด็กเรียนดี เกรดเฉลี่ย 4.00 เป็นเด็กกีฬา เล่นดนตรีได้หลายอย่าง วิชาการก็ได้ ถือว่าเป็นเด็กเก่งคนหนึ่ง เป็นเด็กดีแล้วก็เก่งด้วย
• “รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ” ยืนยันให้ความเป็นธรรม “นักเรียนชายวัย 13 ปี” ตามหลักมนุษยธรรม ย้ำกลับมาเรียนได้ตามปกติ แต่ต้องดำเนินการเอกสารให้ถูกต้อง

จับกุมเด็ก 13 อาจขัดต่อหลักสิทธิเด็ก

• คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ออกแถลงการณ์ว่า กรณีการจับกุมเด็กนักเรียนชายรายดังกล่าว เป็นการกระทำที่ขัดต่อหลักสิทธิเด็กและประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
• เนื่องด้วยเป็นการจับกุมที่ไม่มีหมายจับ ไม่มีเหตุแห่งการกระทำความผิดซึ่งหน้า เด็กมีสถานะเป็นเพียงผู้ติดตามมารดาเข้าเมืองมาตั้งแต่ยังเป็นเด็กและไม่มีเจตนาหลบหนี
• การเข้าไปจับกุมเด็กในพื้นที่โรงเรียน อาจสร้างบาดแผลทางจิตใจให้แก่เด็กได้ในระยะยาว

เรื่องราวของ คดีจับ “เด็ก 13” ส่งกลับกัมพูชา นี้แสดงให้เห็นถึงความซับซ้อนของปัญหาทางสังคมและกฎหมาย การพิจารณาถึงหลักมนุษยธรรมควบคู่ไปกับการบังคับใช้กฎหมายจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อให้ความเป็นธรรมเกิดขึ้นแก่ทุกฝ่าย

กรณี คดีจับ “เด็ก 13” ส่งกลับกัมพูชา ทำให้เราต้องหันกลับมามองยังนโยบายและแนวทางการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชนที่อาจมีสถานะทางกฎหมายที่ไม่ชัดเจน การให้ความช่วยเหลือและการคุ้มครองเด็กกลุ่มนี้อย่างเหมาะสมจึงเป็นสิ่งที่สังคมควรให้ความสำคัญ

• ช่วงเที่ยงวันนี้ (28 ส.ค.) เจ้าหน้าที่ ตม.สุรินทร์ ได้นำสองแม่ลูกเดินทางไปยังจุดผ่านแดนอรัญประเทศ จ.สระแก้ว เพื่อรอผลักดันกลับประเทศแล้ว 
• แต่ต่อมา พ.ต.ท.อุดร ขาวแขก รอง ผกก.ตม.สุรินทร์ ได้ประสาน เจ้าหน้าที่ ตม.สุรินทร์ที่ขับรถไปส่งสองแม่ลูก ให้นำตัวเดินทางกลับมาที่ ตม.สุรินทร์ อ.กาบเชิง เพื่อสอบปากคำเพิ่มเติม
• ซึ่งล่าสุด สองแม่ลูก นอนพักอยู่ที่บ้านพักเด็กและครอบครัว จ.สุรินทร์ ต.ท่าสว่าง อ.เมือง จ.สุรินทร์ ซึ่งในวันพรุ่งนี้ (29 ส.ค.) เจ้าหน้าที่ ตม.สุรินทร์ พร้อมกับสหวิชาชีพจะเข้าไปสอบปากคำอีกครั้ง.

“จาตุรนต์ ฉายแสง” ยกเจตนารมณ์มติ ครม. ปี 48 ให้ “เด็กทุกคนในไทย” ไม่ว่าสัญชาติใด มี-ไม่มีเอกสาร ต้องได้รับการคุ้มครอง สิทธิทางการศึกษา หาทางอนุโลมผ่อนผันไม่ควรผลักดันออกนอกประเทศ

วันที่ 28 ส.ค. 2568 นายจาตุรนต์ ฉายแสง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย (พท.) และอดีต รมว.ศึกษาธิการ โพสต์เฟซบุ๊กถึงกรณีเด็กนักเรียนอายุ 13 ขวบ ถูกจับในข้อหาเข้าเมืองโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมายและอาจจะถูกผลักดันให้ออกจากประเทศไทยไปอยู่ในกัมพูชานั้น เท่าที่ปรากฏเป็นข่าว มีประเด็นที่ยังมีความเห็นแตกต่างกันอยู่ ทั้งในข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย

หากกรณีนี้เกิดกับผู้ใหญ่คนหนึ่ง ประเด็นก็จะไม่ซับซ้อน เช่น บุคคลนี้มีสัญชาติอะไร ถ้าเป็นคนกัมพูชา เข้าเมืองมาอย่างถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่ เข้าข่ายจะต้องส่งกลับไปกัมพูชาหรือไม่ แต่กรณีนี้เกิดขึ้นกับเด็กอายุ 13 ขวบที่เรียนหนังสืออยู่ที่โรงเรียนของไทยมาตั้งแต่เด็ก

กรณีนี้จึงเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับหลักกฎหมายและแนวปฏิบัติของประเทศไทยเรา ซึ่งผมเคยมีส่วนเกี่ยวข้องและรับผิดชอบอยู่ด้วย จึงคิดว่าอาจจะให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ในการมองเรื่องนี้ได้บ้าง

แนวปฏิบัติของประเทศไทยเรา ซึ่งเป็นประเทศที่มีเกียรติภูมิในเวทีระหว่างประเทศ มีพันธะกรณีในการปฏิบัติตาม ปฏิญญาสากลและอนุสัญญาที่ไทยเป็นภาคี โดยเฉพาะอย่างยิ่งปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (UDHR) ที่มีแนวคิดเรื่องรัฐทุกรัฐต้องจัดการศึกษาสำหรับเด็กทุกคนโดยไม่เลือกปฏิบัติ (Education for All) ซึ่งประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่ให้การรับรองไว้ อีกทั้งแนวคิดเดียวกันนี้ยังตรงตามอีกหลายอนุสัญญาที่ประเทศไทยเป็นภาคี อาทิ อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (CRC), อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (ICESCR) และปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (AHRD)

ประเทศไทยมีความชัดเจนในเรื่องนี้ ในสมัยที่ผมเป็นรองนายกรัฐมนตรีได้ผลักดันทำให้เกิดมติคณะรัฐมนตรี 2 ฉบับ ได้แก่ 18 มกราคม 2548 และ 5 กรกฎาคม 2548 เจตนารมณ์ก็คือต้องการคุ้มครองเด็กทุกคนในไทยในประเทศไม่ว่าจะเป็นสัญชาติใด เข้าเมืองถูกกฎหมายหรือไม่ มีเอกสารหรือไม่ ไม่รู้ว่าเป็นคนของประเทศไหน ไม่มีบัตรอะไรติดตัวเลยก็ตาม “แต่เด็กทุกคนต้องได้รับการคุ้มครองทั้งนั้น โดยเฉพาะคุ้มครองสิทธิทางการศึกษา” เพื่อยืนยันหลัก Education for All

มติ ครม.นี้เป็นเรื่องต่อเนื่องจากมติสภาความมั่นคงแห่งชาติ แสดงให้เห็นว่าทั้งหน่วยงานความมั่นคงและหน่วยงานทางการศึกษาเข้าใจและเห็นความสำคัญในเรื่องนี้

ดังนั้น กรณีพบเด็กที่ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้านหรือเด็กไร้สัญชาติ ฝ่ายจัดการศึกษาจึงมีหน้าที่จัดการให้เด็กคนนั้นได้รับการศึกษา

ส่วนเมื่อพบเด็กที่เรียนหนังสืออยู่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมายบางเรื่อง เจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องก็ต้องหาทางอนุโลมผ่อนผันให้สามารถเรียนหนังสือต่อไปได้ ไม่พึงพรากเด็กจากการศึกษาและไม่พึงส่งเด็กออกไปจากประเทศโดยไม่รู้ว่าเด็กคนนี้จะไปอยู่ที่ไหนกับใครและจะได้รับการศึกษาหรือไม่

หลักการนี้ใช้กับเด็กที่ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้าน ไม่ว่าจะถือสัญชาติอะไรก็พึงได้รับการปฏิบัติอย่างเดียวกัน รวมทั้งเด็กไร้สัญชาติไร้เอกสารหลักฐานก็พึงได้รับการคุ้มครองเช่นนี้เหมือนกัน

เศรษฐกิจของประเทศไทยที่ต้องพึ่งพาแรงงานข้ามชาติจำนวนมาก เด็กจากประเทศเพื่อนบ้านที่ติดตามพ่อแม่ที่เป็นแรงงานข้ามชาติซึ่งอนาคตยิ่งมีเพิ่มขึ้น ขณะที่สังคมไทยเป็นสังคมสูงวัย หากเขาเป็นแรงงานข้ามชาติที่มีความรู้ คุยกับนายจ้างคนไทยรู้เรื่องก็เป็นประโยชน์ต่อเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งเรื่องนี้มีตัวอย่างแนวคิดจากหลากหลายประเทศทั่วโลกที่เผชิญปัญหาเดียวกัน เช่น ประเทศใน EU ที่จัดสรรทรัพยากรเพื่อพัฒนาทักษะของแรงงานและมนุษย์ธรรมต้องได้สัดส่วนกัน

การแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างสองประเทศและการรักษาผลประโยชน์ของชาติไทยเรานั้น ต้องการความเข้าใจ เห็นอกเห็นใจและการสนับสนุนจากประชาคมโลก เราจึงจำเป็นต้องระมัดระวังไม่ให้มีภาพลักษณ์ในทางลบ ทั้งนี้เพื่อรักษาผลประโยชน์ของประเทศชาติและประชาชน

หลักง่าย ๆ ที่ทั่วโลกยึดถือกันคือโลกนี้เขายอมรับว่าต้องให้เด็กได้รับการศึกษา ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อสังคมนั้น ไม่ต้องไประแวงว่าเราจะเสียหายอะไร การใช้จ่ายด้านการศึกษาเป็นการลงทุนที่มีคุณค่าต่อสังคมมากที่สุด

เด็กทุกคนในไทย ไม่ว่าสัญชาติไหน ได้สิทธิคุ้มครองทางการศึกษา

ทำไมเด็กทุกคนในไทยจึงมีสิทธิได้รับการศึกษา?

นายจาตุรนต์ ฉายแสง เน้นย้ำว่า เด็กทุกคนในไทย ไม่ว่าจะมีสัญชาติใดก็ตาม สมควรที่จะได้รับสิทธิคุ้มครองทางการศึกษาอย่างเท่าเทียมกัน นี่เป็นหลักการที่สอดคล้องกับพันธกรณีระหว่างประเทศและมติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้อง

ประเด็นสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมา คือ สถานการณ์ของเด็กอายุ 13 ปีที่เผชิญข้อหาเข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย ซึ่งอาจนำไปสู่การถูกผลักดันออกนอกประเทศ กรณีนี้ทำให้เกิดการพิจารณาถึงหลักกฎหมายและแนวปฏิบัติของประเทศไทยในการคุ้มครองเด็ก

เพื่อให้ความกระจ่างในเรื่องนี้ นายจาตุรนต์ได้อ้างอิงถึงมติคณะรัฐมนตรีเมื่อปี 2548 ซึ่งมีเจตนารมณ์เพื่อคุ้มครองเด็กทุกคนในไทย โดยไม่คำนึงถึงสัญชาติหรือสถานะทางกฎหมาย มติดังกล่าวเน้นย้ำว่าเด็กทุกคนควรได้รับการคุ้มครองสิทธิทางการศึกษา เพื่อให้เป็นไปตามหลักการที่สากลยอมรับ

นอกจากนี้ ยังมีการกล่าวถึงพันธกรณีระหว่างประเทศที่ประเทศไทยมีส่วนร่วม โดยเฉพาะอย่างยิ่งปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน รวมถึงอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก และอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ซึ่งทุกฉบับต่างให้ความสำคัญกับการจัดการศึกษาสำหรับเด็กทุกคนโดยไม่เลือกปฏิบัติ

ดังนั้น สถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับเด็กอายุ 13 ปี จึงเป็นประเด็นที่ต้องให้ความสำคัญอย่างยิ่ง เจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องควรพิจารณาหาแนวทางที่อนุโลมและผ่อนผันให้เด็กสามารถเรียนหนังสือต่อไปได้ ไม่ควรพรากเด็กจากการศึกษา หรือส่งตัวเด็กออกไปจากประเทศโดยไม่ตรวจสอบให้แน่ใจว่าเด็กจะได้รับการดูแลและการศึกษาที่เหมาะสมหรือไม่

สังคมไทยควรตระหนักถึงความสำคัญของการให้การศึกษาแก่เด็กทุกคน เพราะการศึกษาเป็นการลงทุนที่มีคุณค่าต่อสังคมในระยะยาว นอกจากนี้ การให้โอกาสทางการศึกษาแก่เด็กที่มาจากหลากหลายพื้นเพ ยังเป็นการสร้างสังคมที่เปิดกว้างและยอมรับความแตกต่างอีกด้วย

ที่มา – “จาตุรนต์” ชี้เด็กทุกคนในไทย ไม่ว่าสัญชาติไหน ได้สิทธิคุ้มครองทางการศึกษา