วงการทีวีดิจิทัลเตรียมพลิกโฉม! บอร์ด กสทช. เตรียมพิจารณา Roadmap Digital TV ใหม่ พร้อมเปิดทางให้มี “แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งแห่งชาติ” เพื่อกำกับดูแล OTT และเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์สื่อไทยในรอบ 10 ปี
แหล่งข่าวจากสมาคมโทรทัศน์ระบบดิจิทัล (ประเทศไทย) เปิดเผยว่า การประชุมบอร์ด กสทช. ในวันที่ 9 และ 11 ธันวาคมนี้ จะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของอุตสาหกรรมสื่อไทย โดยมีวาระสำคัญในการกำหนดทิศทางทีวีดิจิทัล ก่อนที่ใบอนุญาตจะหมดอายุในปี 2572 รวมถึงการผลักดันแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งแห่งชาติ การกำกับดูแล OTT การสร้างระบบเตือนภัยฉุกเฉินผ่านทีวี และการกำหนดมาตรฐานสื่อสำหรับผู้พิการ ทั้งหมดนี้จะอยู่ใน Roadmap กิจการโทรทัศน์ พ.ศ. 2569–2573 ซึ่งมีเป้าหมายยกระดับการรับชมทีวีผ่านอินเทอร์เน็ตให้เป็น “สิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน”
การประชุม กสทช. ในวันที่ 9 และ 11 ธันวาคม ยังมีวาระเชิงยุทธศาสตร์ที่อาจเปลี่ยนแปลงโครงสร้างสื่อของประเทศไทย โดยเฉพาะการพิจารณาร่าง Roadmap กิจการโทรทัศน์ 2569–2573 ซึ่งเป็นแผนระยะยาวเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนใบอนุญาตทีวีภาคพื้นดินหมดอายุในปี 2572
Roadmap ฉบับใหม่นี้มีอะไรบ้าง?
Roadmap ฉบับนี้ครอบคลุม 3 เรื่องหลัก:
- การกำกับดูแลอุตสาหกรรมทีวี: ปรับปรุงเกณฑ์ Must Carry, การเรียงช่องข้ามแพลตฟอร์ม, การจัดสรรคลื่นความถี่ 3500 MHz และเกณฑ์โครงสร้างโครงข่าย MUX
- การส่งเสริมการแข่งขันและโครงสร้างธุรกิจ: สนับสนุนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งแห่งชาติ (National Streaming Platform) และ Audio Streaming Platform รวมถึงมาตรการสนับสนุนผู้ให้บริการโครงข่าย
- การคุ้มครองสิทธิผู้บริโภค: มาตรฐานความปลอดภัยสื่อ และการออกแบบให้ผู้พิการเข้าถึงได้ (Inclusive Design)
Roadmap นี้จะกำหนด “บทบาทใหม่ของทีวีไทย” ว่าจะยังคงออกอากาศอย่างเดียว หรือจะผสมผสานระบบทีวีและสตรีมมิ่ง (Hybrid Broadcast–Streaming) เข้าด้วยกัน
แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งแห่งชาติ: ทีวีผ่านเน็ต สิทธิผู้ชม
อีกวาระที่น่าสนใจคือ แนวทางการจัดให้มีช่องทางรับชมโทรทัศน์ภาคพื้นดินบนแพลตฟอร์มออนไลน์ ผ่านโครงสร้าง Multi-CDN Platform ซึ่งเป็นหัวใจหลักของแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งแห่งชาติ โดยมีแนวคิดให้ประชาชนดูทีวีภาคพื้นดินผ่านอินเทอร์เน็ตได้ โดยไม่ต้องใช้เสาอากาศ กล่องรับสัญญาณ หรือจานดาวเทียม และต้องดูได้อย่างเท่าเทียมกัน ไม่ว่าผู้ใช้จะใช้อินเทอร์เน็ตของเครือข่ายใดก็ตาม
แหล่งข่าวระบุว่า โครงการนี้อยู่ในแผน USO ด้านกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ พ.ศ. 2566–2568 จำนวน 11 โครงการ พร้อมงบสนับสนุนจากกองทุนวิจัยและพัฒนา กสทช. (กทปส.) เพื่อสนับสนุนผู้ให้บริการโครงข่าย (MUX) ในการติดตั้งอุปกรณ์และ API ที่จำเป็นสำหรับรองรับสัญญาณระหว่างทีวีและออนไลน์แบบแพลตฟอร์มกลาง
EWS ระบบทีวีเตือนภัยทั่วประเทศ
ในวาระเดียวกัน กสทช. จะพิจารณารายงานและแนวทางพัฒนาระบบแจ้งเตือนภัยพิบัติผ่านโทรทัศน์ (Emergency Warning System: EWS) โดยกำหนดให้ทุกช่องทีวีสามารถ “แจ้งเตือนอัตโนมัติ” ด้วยระบบ Broadcast Override และเชื่อมต่อ API กลาง ซึ่งในอนาคตอาจครอบคลุมถึงการแจ้งเตือนผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ที่เชื่อมต่อกับแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งแห่งชาติ EWS จะเป็นระบบ “ข้ามแพลตฟอร์ม” ซึ่งสื่อทั้งแบบออกอากาศ, IPTV และออนไลน์ จะมีหน้าที่แจ้งเตือนภัยต่อสาธารณะ ไม่ใช่แค่ส่งสัญญาณบนหน้าจอทีวีเท่านั้น
กำกับ OTT แบบไม่ควบคุมมาก แต่เน้นคุ้มครองผู้ชม
ร่างประกาศกำกับการแพร่ภาพและเสียงผ่านอินเทอร์เน็ต (OTT) เป็นอีกวาระที่สำคัญ ควบคู่ไปกับการจัดตั้งคณะกรรมการร่วมระหว่างหน่วยงานรัฐ โดยมีสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เป็นแกนหลัก ภายใต้ พ.ร.บ.บริการแพลตฟอร์มดิจิทัล 2565 หลักการกำกับดูแลจะเน้น “กำกับเท่าที่จำเป็น” เพื่อความโปร่งใส ความเป็นธรรม การแข่งขัน และการคุ้มครองผู้บริโภค มากกว่าการควบคุมเนื้อหา นี่เป็นครั้งแรกที่แพลตฟอร์มระดับโลกอย่าง YouTube, TikTok, Netflix, VIU จะต้องเข้าระบบรับผิดชอบด้านผู้บริโภคตามกฎหมายไทย
สื่อเพื่อคนทั้งประเทศ: รองรับผู้พิการ
Roadmap ยังมีรายละเอียดเกี่ยวกับการยกระดับบริการสำหรับผู้พิการ เช่น คำบรรยายแทนเสียงแบบสด (Live Captioning), API สำหรับช่วยผู้พิการเข้าถึงเนื้อหา และข้อกำหนดให้แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งต้องรองรับการใช้งานของผู้พิการทุกประเภท โดยใช้งบประมาณสนับสนุนจากกองทุน กทปส.
สมาคมทีวีดิจิทัลคาดการณ์ว่า หากมติดังกล่าวผ่าน จะเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในอุตสาหกรรมสื่อไทยรอบทศวรรษ เพราะทีวีจะไม่ใช่แค่ระบบออกอากาศอย่างเดียว แต่จะต้องมีการรับชมบนอินเทอร์เน็ตที่ทุกคนเข้าถึงได้เท่าเทียม และจะเข้าสู่การแข่งขันโดยตรงกับแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งระดับโลก ทำให้ “สื่อเป็นบริการเพื่อสาธารณะ ไม่ใช่สินค้าเฉพาะในตลาดเอกชน”
การเกิดขึ้นของแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งแห่งชาติ จะช่วยให้คนไทยเข้าถึงข้อมูลข่าวสารและรายการต่างๆ ได้อย่างสะดวกและเท่าเทียมมากยิ่งขึ้น แต่อีกด้านหนึ่งก็ต้องจับตาดูเรื่องการกำกับดูแลเนื้อหาและความเป็นกลางของข้อมูลที่จะนำเสนอ เพื่อให้แพลตฟอร์มนี้เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะอย่างแท้จริง
ที่มา – พลิกโฉมทีวีดิจิทัล! บอร์ดกสทช.จ่อไฟเขียวแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งแห่งชาติ
