เคยสงสัยไหมว่าทำไมบางวันเที่ยงวัน เงาของเราหรือต้นไม้กลับหายวับไป เหลือแค่เงาสั้นๆ ตรงหัวเท้า? นั่นคือปรากฏการณ์สุดมหัศจรรย์ ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก นั่นเอง! และสำหรับปี 2569 นี้ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ได้โพสต์ข้อมูลล่าสุด เปิดไทม์ไลน์วัน-เวลา ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก 77 จังหวัดของไทย ทั้ง 2 ครั้งในปี 2569 มาให้เราทุกคนได้เตรียมตัวสังเกตกันแล้ว
เปิดไทม์ไลน์วัน-เวลา ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก 77 จังหวัดของไทย ทั้ง 2 ครั้งในปี 2569
ทุกปี ดวงอาทิตย์จะโคจรมาอยู่ตำแหน่งตั้งฉากเหนือศีรษะของพื้นที่ต่างๆ ในไทย 2 ครั้ง ทำให้ในช่วงเวลานั้น วัตถุกลางแจ้งจะดูเหมือนไร้เงา เพราะเงาตกตรงด้านใต้พอดี ครั้งแรกเริ่มจากใต้สุดของประเทศ ที่อำเภอเบตง จังหวัดยะลา วันที่ 4 เมษายน 2569 เวลา 12.19 น. จากนั้นไล่ขึ้นเหนือเรื่อยๆ จนถึงอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย วันที่ 22 พฤษภาคม 2569 เวลา 12.17 น.
ส่วนครั้งที่สอง จะเริ่มจากทางเหนือไล่ลงใต้ สิ้นสุดที่ใต้สุดในช่วงเดือนกรกฎาคม-กันยายน วันและเวลาจะแตกต่างกันไปตามละติจูดของแต่ละจังหวัด ทำให้ทั้ง 77 จังหวัดมีกำหนดการไม่เหมือนกัน
เข้าใจปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก 77 จังหวัด
ปรากฏการณ์นี้เกิดจากลักษณะโลกที่เป็นทรงกลมและแกนหมุนเอียงทำมุม 23.5 องศากับระนาบวงโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้ดวงอาทิตย์ “ดูเหมือน” เคลื่อนที่ระหว่างเส้นทรอปิกออฟแคนเซอร์ (23.5° เหนือ) และทรอปิกออฟแคปริคอร์น (23.5° ใต้) ปีละ 2 รอบ ประเทศไทยตั้งอยู่ในเขตร้อน ละติจูด 5°-20° เหนือ จึงได้รับผลกระทบเต็มๆ ทุกจังหวัด
- ครั้งที่ 1: เมษายน-พฤษภาคม ใต้ขึ้นเหนือ
- ครั้งที่ 2: กรกฎาคม-กันยายน เหนือลงใต้
- เวลาเกิด: ราว 12.00-12.30 น. ตามเวลาท้องถิ่น
- เงาตกใต้: สังเกตง่ายด้วยไม้แทงพื้นหรือหลอดดูดน้ำ
แม้จะได้รับรังสีดวงอาทิตย์เต็มเปี่ยม แต่ไม่ใช่วันร้อนสุดเสมอไป เพราะปัจจัยอย่างเมฆ ฝน มรสุม ความร้อนสะสม และลมจะมีผลต่ออุณหภูมิ เช่น ปีที่ฝนตกหนัก วันตั้งฉากอาจไม่ร้อนจัด
วิธีสังเกตดวงอาทิตย์ตั้งฉากด้วยตัวเอง
ไม่ต้องมีกล้องโทรทรรศน์! แค่ทำตามนี้:
- เลือกวันที่ตรงกับจังหวัดคุณจากไทม์ไลน์
- หาพื้นเรียบโล่งแจ้ง ใช้ไม้ยาว 1 เมตรแทงพื้นตั้งฉาก
- รอเวลาที่กำหนด ถ้าเงาของปลายไม้ตรงกลางฐานไม้เป๊ะๆ หรือวัตถุไร้เงาพ้นตัว แสดงว่าตั้งฉากแล้ว
- ถ่ายรูปเป็นหลักฐาน แชร์ลงโซเชียล!
ปรากฏการณ์นี้ไม่เพียงสนุก แต่ยังช่วยยืนยันทฤษฎีโลกกลมแบบวิทยาศาสตร์ ชาวโบราณใช้กำหนดฤดูกาลและทิศทาง ปัจจุบันนักดาราศาสตร์ใช้ปรับเครื่องมือวัดละติจูดด้วย
น่าเสียดายที่ข้อมูลไทม์ไลน์เต็มๆ 77 จังหวัดไม่ได้ลงรายละเอียดทุกแห่งในโพสต์ แต่คุณสามารถติดตามเพจ NARIT เพื่อดาวน์โหลดตาราง PDF หรือแอปคำนวณได้ ตัวอย่างเช่น กรุงเทพฯ ครั้งแรกราว 18 เมษายน 12.24 น. (ประมาณการจากลำดับ)
เปิดไทม์ไลน์วัน-เวลา ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก 77 จังหวัดของไทย ทั้ง 2 ครั้งในปี 2569 เป็นโอกาสทองให้คนไทยรักวิทยาศาสตร์ได้สัมผัสจักรวาลใกล้ตัว ในยุคที่เราติดจอทั้งวัน ลองออกไปยืนกลางแดดดูเงาตัวเองสักครั้ง จะรู้สึกมหัศจรรย์แค่ไหน เชิญชวนทุกท่านจดวันของคุณ เตรียมกล้อง และแชร์ภาพสวยๆ ในคอมเมนต์บล็อกนี้เลยนะ อย่าลืมดูแลตัวเองจากแสง UV ด้วย!
ที่มา – เปิดไทม์ไลน์วัน-เวลา ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก 77 จังหวัดของไทย ทั้ง 2 ครั้งในปี 2569
